Fochteloo

Dit ten oosten van Oosterwolde gelegen dorp heeft rond de 450 inwoners. In vroeger tijden schreef men de naam van Fochteloo als 'Vochtele'. Focht betekent pijnboom; lo is bos, dus Fochtelo betekent 'pijnboombos'. De Friezen spreken van 'De Fochtel'.



Nabij Fochteloo liggen de resten van een oud veenmoeras, dat niet is uitgeveend: het Fochteloër Veen. Fochteloo ligt op de rand van een uitgestrekt hoogveengebied. Om het water uit het hoogveengebied te keren, werd een waterkeringdijk aangelegd; de leidijk. Anders zou het Groot Diep in vroeger tijden vooral in de winter niet alleen de akkers, maar ook het hele dorp overstromen. Dergelijke leidijken vond men wel meer in dorpen, die aan hoogveengebieden grensden.

Onderaardse rivier
Vlak bij Fochteloo zou een onderaardse rivier- de Vogelreyd genaamd- hebben gelopen. Dit riviertje ontsprong in de aangrenzende Hoogveengebieden. Tegenwoordig wordt hierover gezegd dat de Vogel Ryd bij Fochteloo op de Leidijk stuit, daar onderaards wordt en een 'kwartier gaans verder 'weer tevoorschijn komt, waarna de rivier uitkomt in het Groot Diep en tenslotte in De Kuinder of De Tsjonger.

Recreanten genieten vooral van het prachtige veengebied bij Fochteloo en het typische coulissenlandschap aan de westkant van de gemeente: weiden en akkers, afgewisseld met boswallen en houtsingels. Er is een uitgebreid net van fiets- en ruitenpaden. De liefhebber van watersport kan in de zomer gebruik maken van de populaire Turfroute, die ook door deze gemeente loopt.